Memur alımı yaş sınırı ve askerlik şartı: ilan nasıl okunur?

Kamu ilanlarında yaş şartının genel çerçevesi şöyledir: 657 sayılı Kanun'a göre alt sınır 18 yaşını tamamlamaktır, 5434 sayılı Kanun'a göre ise 65 yaşını dolduranların memurluğa açıktan ataması yapılamaz; bazı kadrolarda kurumun özel mevzuatı daha düşük bir üst sınır koyar. Hangi tarihe göre hesap yapılacağı ilandan ilana değişir; "son başvuru tarihi", "sınav tarihi" veya "sınav yılının 1 Ocak günü" gibi farklı ölçütler kullanılır. Askerlik şartında ise 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki üç durumdan birine uyman gerekir.

Bu rehber, ilan metnindeki yaş ve askerlik satırlarını nasıl okuyacağını resmî mevzuat maddeleriyle anlatır. Rehber başvuru hakkı vermez; son söz her zaman kurumun yayımladığı ilan metnindedir. Açık ilanları son başvuru tarihine göre sıralı listede görebilirsin.

Genel kural: alt sınır 18, üst sınır 65, daha düşük sınırlar özel mevzuattan

Devlet memurluğuna alınacaklarda aranan genel şartlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde sayılır. Bu maddenin (A) bendinin 2. alt bendi, adayın Kanun'un 40. maddesindeki yaş şartlarını taşımasını ister. 40. maddeye göre genel olarak 18 yaşını tamamlayanlar Devlet memuru olabilir. Bir meslek veya sanat okulunu bitirenler ise en az 15 yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanunu'nun 12. maddesine göre kazai rüşt kararı almak şartıyla atanabilir.

657 sayılı Kanun'un 40. maddesi yalnız alt sınırı düzenler. Genel üst sınır 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu 40. maddesindedir: iştirakçilerin görevleriyle ilişiklerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi 65 yaşını doldurdukları tarihtir ve bu görevlere 65 yaşını dolduranların açıktan veya naklen ataması yapılamaz. 65'ten düşük üst sınırlar ise 48. maddenin (B) bendindeki özel şartlardan gelir: aday, kurumun özel kanununda veya diğer mevzuatında aranan şartları da taşımalıdır. Yani bir ilanda 65'ten düşük bir üst yaş sınırı görüyorsan bu sınırın dayanağı genellikle o kadroya özgü bir kanun, kararname veya yönetmeliktir.

Kamu işçi alımında da benzer bir alt sınır vardır. Kamu kurumlarına işçi alımı yönetmeliğinin 4. maddesi 18 yaşını tamamlamış olmayı ve kurumun özel kanununda yer alan özel şartları taşımayı arar.

KPSS ile merkezi yerleştirmede yaş sınırı

ÖSYM'nin KPSS tercih kılavuzlarıyla yapılan merkezi yerleştirmede kurumun yaş sınırı koyma yetkisi sınırlıdır. Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik ek 3. maddesine göre kurumlar, kanunlarda veya kanunların yetki verdiği tüzük ve yönetmeliklerde yer alan özel hükümler dışında, merkezi yerleştirme talep ettikleri kadro ve pozisyonlar için yaş sınırı tespit edemez.

Bu yüzden tercih kılavuzundaki bir kadroda yaş sınırı görmüyorsan genel şartlar geçerlidir. Yaş sınırı yazıyorsa bu, özel bir mevzuat hükmüne dayanmalıdır ve kılavuzdaki nitelik açıklamasında yer alır. Puan türü ve tercih kılavuzu satırlarını okumak için KPSS puan türleri rehberine bakabilirsin.

Mevzuatta geçen üst yaş sınırı örnekleri

Aşağıdaki tablo, resmî metinde açıkça yazan bazı üst yaş sınırlarını ve her birinin hangi tarihe göre hesaplandığını gösterir. Liste örnektir, tüm kadroları kapsamaz. Her satırın dayanağı tablonun altında yazar.

• Uzman ve müfettiş yardımcılıkları: 657 sayılı Kanun ek 40. madde. Kural, 36. maddenin "Ortak Hükümler" bölümü (A) fıkrasının 11. bendinde sayılan kadrolar ile kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kurumların mesleğe özel yarışma sınavıyla yaptığı alımlar için, özel mevzuattaki yaş hükümlerine bağlı kalınmaksızın uygulanır.
• Araştırma görevlisi: Merkezi sınav ve giriş sınavları yönetmeliği 7. madde birinci fıkra. Aynı fıkra, devlet yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarında tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmayı da arar. Açık akademik ilanlar akademik ilanlar süzgecinde listelenir.
• Zabıta memuru ve itfaiye eri: Belediye Zabıta Yönetmeliği 13/A ve Belediye İtfaiye Yönetmeliği 15/A maddeleri (Belediye Zabıta Yönetmeliği, Belediye İtfaiye Yönetmeliği). Bu maddeler diğer şartları "sınava son başvuru tarihi itibariyle" arar, yaş için ise ayrıca "sınavın yapıldığı tarihte" ölçütünü kullanır. Aynı maddelerde boy ve kilo şartı da vardır. Açık belediye ilanlarını belediye ilanları süzgecinde, belediye alımlarının diğer şartlarını belediye ve üniversite personel alımı rehberinde bulabilirsin.
• 4/B pozisyonları: Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ekindeki unvan cetveli ve 65 yaş için Esaslar'ın 12. maddesi.

Tablodaki örnekler bir şeyi açıkça gösterir: aynı "35 yaş" sınırı bir ilanda sınav yılının başına, başka bir ilanda son başvuru tarihine bağlanabilir. Bu yüzden yalnız sayıya bakma, hemen yanındaki tarih ifadesini de oku.

Yaşını hangi tarihe göre hesaplamalısın?

İlanda genel şartlar için çoğu zaman tek bir tarih verilir. Örneğin mahalli idareler sınav yönetmeliği genel şartları sınava son başvuru tarihi itibarıyla arar. Yaş ise ayrı bir tarihe bağlanmış olabilir. Hesabı şu sırayla yap:

1. İlanın "başvuru şartları" bölümünde yaş satırını bul ve satırdaki tarih ifadesini aynen not et.
2. Bu ifadeyi takvim tarihine çevir. "Sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak günü" diyorsa yazılı sınavın yapılacağı yılı ilandan kontrol et; başvuru yılı ile sınav yılı farklı olabilir.
3. Nüfus kaydındaki doğum tarihinle bu tarih arasındaki yaşını hesapla.
4. İlan bir doğum tarihi karşılığı veriyorsa onu esas al.
5. Doğum günün sınır tarihine çok yakınsa ve ilanda doğum tarihi karşılığı yoksa, ilandaki iletişim kanalından kuruma yazılı olarak sor ve yanıtı sakla.

Doğum tarihi karşılığına iyi bir örnek, Hazine ve Maliye Bakanlığının uzman yardımcılığı giriş sınavı duyurusudur. Duyuruya göre başvurular 19-30 Ocak 2026 arasında alındı ve genel şartlar son başvuru tarihi itibarıyla arandı; yazılı sınav 25 Nisan 2026 için duyuruldu. Yaş şartı ise "giriş sınavının yapıldığı yılın Ocak ayının birinci günü itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak" biçiminde yazılmış ve parantez içinde 01/01/1991 ve sonraki doğumluların başvurabileceği belirtilmiştir. Böyle bir parantez varsa kendi hesabın yerine ilandaki tarihi kullan.

"Doldurmamış", "bitirmemiş", "gün almamış" farkı

Mevzuatta aynı sınır farklı fiillerle yazılabilir: "35 yaşını doldurmamış", "35 yaşını bitirmemiş", "30 yaşından gün almamış", "35 yaşını aşmamak". Bu ifadelerin sınır gününde nasıl uygulanacağını genel olarak tanımlayan bir mevzuat hükmü yoktur. Kurum ilanda doğum tarihi karşılığı veriyorsa o esas alınır: örneğin yukarıdaki Hazine ve Maliye Bakanlığı duyurusu, 1 Ocak 2026 itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olma şartına 01/01/1991 doğumluları da dahil etmiştir. Doğum günün sınır tarihinden haftalar veya aylar uzaktaysa ifade farkı sonucu değiştirmez. Sorun yalnız sınır tarihine çok yakın doğanlar için çıkar; bu durumda yukarıdaki 4. ve 5. adımları uygula, tahmine göre başvurma.

Askerlik şartı ne anlama gelir?

657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin 6. alt bendi askerlik durumunu üç seçenekle tanımlar. Aday bunlardan birine uymalıdır:

• Askerlikle ilgisi bulunmamak,
• Askerlik çağına gelmemiş bulunmak,
• Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış, ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak.

Bu ifadelerdeki kavramlar 7179 sayılı Askeralma Kanunu ile tanımlanır. Kanun her erkek Türk vatandaşına uygulanır (m. 2) ve her erkek vatandaşın askerlik hizmeti yapmaya mecbur olduğunu belirtir (m. 4). 3. maddeye göre:

• Askerlik çağı, nüfus kayıtlarına göre erkeğin 20 yaşına girdiği yılın 1 Ocak gününden başlar ve 41 yaşına girdiği yılın 1 Ocak gününde biter.
• Erteleme, Kanunda yazılı nedenlerle askerlik hizmetine alımın geçici süreyle geri bırakılmasıdır.
• Yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan kişidir. Bakaya ise sevke tabi olduğu hâlde sevkini yaptırmayan veya sevk edildiği birliğe katılmayan kişidir.

Bu tanımlarla ilanı okurken şu ayrımı yap: askerlik çağına girmemiş erkek adaylar ikinci seçeneğe, hizmetini tamamlamış, ertelemesi devam eden veya yedek sınıfa geçirilmiş adaylar üçüncü seçeneğe girer. Kendi durumunun bu üç seçenekten hangisine girdiğinden emin değilsen, askerlik durum belgendeki ifadeyi ilanla karşılaştır ve gerekirse kuruma sor.

Sözleşmeli ve engelli kadrolarda askerlik

Askerlik şartı yalnız kadrolu memurlukta aranmaz. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 12. maddesi, 4/B sözleşmeli olarak çalıştırılacakların 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin 6. alt bendindeki askerlik koşulunu da taşımasını ister. 4/B ile kadro arasındaki diğer farklar için 4/B sözleşmeli personel rehberine bakabilirsin. ÖSYM'nin 2026 EKPSS ve Kura Başvuru Kılavuzu içindeki tercih genel şartları arasında da aynı askerlik şartı yer alır; ayrıntılar EKPSS ve engelli personel alımı rehberinde.

Askerlik durumunu nasıl belgeleyeceksin?

Birçok alımda askerlik durumu için önce beyan alınır, belge sonra kontrol edilir:

• Genel Yönetmelik'in 25. maddesine göre KPSS ile yerleştirilen adaylar atama başvuru formunda kimlik, adli sicil, askerlik durumu ve sağlık beyanında bulunur. Kurum bu konularda yazılı beyan dışında ayrıca belge istemez; askerlik beyanının doğruluğunu yetkili askerî mercilerden teyit eder.
• İşçi alımı yönetmeliğinin 9. maddesine göre iş başvurularında adli sicil ve askerlik konularında adayın beyanı esas alınır.
• Hazine ve Maliye Bakanlığının yukarıdaki duyurusunda askerlik bilgilerinin ilgili kurumların web servisleri aracılığıyla alınacağı ve başvuru aşamasında belge istenmeyeceği yazılıdır.

Beyan esas alınsa da yanlış beyanın sonucu ağırdır. Genel Yönetmelik, gerçeğe aykırı belge verdiği veya beyanda bulunduğu tespit edilenlerin atamalarının yapılmayacağını, yapılmışsa iptal edileceğini belirtir. Bu yüzden beyandan önce kendi kaydını kontrol et.

Millî Savunma Bakanlığının bildirimine göre askerlik görevini yapmamış, yapmakta olan veya muaf tutulmuş vatandaşlar e-Devlet şifresiyle turkiye.gov.tr üzerinden barkod numaralı askerlik durum belgesi alabilir; bu belgenin çıktısı 22 Ekim 2015'ten beri resmî başvurularda kullanılabilir (Dışişleri Bakanlığı konsolosluk duyurusu). İşlem, e-Devlet Kapısı'ndaki Millî Savunma Bakanlığı hizmetleri arasında "Askerlik Durum Belgesi İşlemleri" başlığında yer alır.

Başvurmadan önce kontrol listesi

• İlanın genel şartlar tarihini ve yaş satırındaki tarihi ayrı ayrı not et.
• Sınav yılını ilandan kontrol et; "sınav yılının 1 Ocak günü" ifadesi başvuru yılından farklı bir yılı gösterebilir.
• İlanda doğum tarihi karşılığı varsa kendi hesabın yerine onu kullan.
• Üst yaş sınırının dayanağını bul: ilan genellikle ilgili kanun veya yönetmelik maddesini anar.
• Merkezi yerleştirme kadrosunda yaş sınırı görüyorsan bunun bir özel mevzuat hükmüne dayandığını kontrol et.
• Askerlik durum belgendeki ifadeyi 48. maddenin üç seçeneğiyle karşılaştır.
• Başvuru formundaki askerlik ve adli sicil beyanını kendi kaydına göre doldur.
• Son başvuru gününü son başvuru takviminden takip et.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız sayıyı okumak: "35 yaş" gören aday, sınırın sınav yılının 1 Ocak gününe mi, son başvuru tarihine mi bağlı olduğuna bakmadan karar veriyor.
• Başvuru yılını sınav yılı sanmak: başvuru ocak ayında, yazılı sınav nisan ayında olabilir; ölçüt sınav yılına bağlıysa hesabı sınav yılına göre yap.
• Bir ilandaki yaş sınırını aynı unvanlı başka ilanlara genellemek: aynı unvan farklı kurumlarda farklı mevzuata tabi olabilir.
• Merkezi yerleştirme kadrolarında yaş sınırı olduğunu varsaymak: Genel Yönetmelik ek 3. madde özel hüküm olmadıkça buna izin vermez.
• Ertelemeyi askerlik şartını karşılamıyor sanmak: 657 sayılı Kanun ertelenmiş olmayı açıkça sayar; ilanın ayrıca daha dar bir şart koyup koymadığını kontrol etmek yeterlidir.

Sık sorulan sorular

Memur olmak için üst yaş sınırı var mı?

657 sayılı Kanun'un 40. maddesi yalnız alt sınırı düzenler: genel olarak 18 yaşını tamamlamak. 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesine göre 65 yaşını dolduranların açıktan ataması yapılamaz. Bunun dışındaki daha düşük üst sınırlar kadronun özel mevzuatında varsa uygulanır. Örneğin mesleğe özel yarışma sınavıyla alınan uzman ve müfettiş yardımcılıklarında sınır, giriş sınavının yapıldığı yılın 1 Ocak günü itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmaktır (ek 40. madde).

KPSS tercih kılavuzundaki kadrolarda yaş sınırı olur mu?

Genel Yönetmelik ek 3. maddeye göre kurumlar, kanun veya kanunun yetki verdiği düzenlemelerdeki özel hükümler dışında merkezi yerleştirme kadroları için yaş sınırı koyamaz. Kılavuzda yaş sınırı varsa bu özel bir hükme dayanır ve kadronun nitelik açıklamasında yazar.

Yaşımı son başvuru tarihine göre mi hesaplamalıyım?

Her zaman değil. Bazı ilanlar son başvuru tarihini, bazıları sınav tarihini, bazıları sınav yılının 1 Ocak gününü esas alır. Örneğin belediye zabıta memuru ve itfaiye eri alımlarında diğer şartlar son başvuru tarihine, yaş ise sınavın yapıldığı tarihe göre aranır. İlandaki yaş satırının tarih ifadesini esas al.

Askerliğimi erteledim, başvurabilir miyim?

657 sayılı Kanun'un 48. maddesi, askerlik çağına gelmiş adaylar için ertelenmiş olmayı genel şartı karşılayan durumlardan biri olarak sayar. İlan ayrıca daha dar bir özel şart koymuşsa o şart geçerlidir; ilanın özel şartlar bölümünü kontrol et.

Kadın adaylar askerlik şartını nasıl karşılar?

Askeralma Kanunu erkek vatandaşlara uygulanır (m. 2). 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki ilk seçenek "askerlikle ilgisi bulunmamak" ifadesidir. Başvuru formunda askerlik durumu soruluyorsa formdaki seçeneklere göre doldur.

Kamu işçi alımında yaş sınırı var mı?

İşçi alımı yönetmeliğinin 4. maddesi 18 yaşını tamamlamış olmayı ve kurumun özel kanunundaki özel şartları taşımayı arar. Bunun dışında bir yaş şartı varsa İŞKUR'da yayımlanan ilanda yazar. İşçi ilanları için kamu işçi alımı sayfasına bakabilirsin.

Güncellik notu

Bu rehber 27 Ekim 2026'da Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki işlenmiş metinler ve Resmî Gazete'deki yönetmelik değişiklikleri okunarak hazırlandı. Yaş sınırları ve hesap tarihleri kanun, kararname ve yönetmelik değişiklikleriyle değişebilir; başvurmadan önce ilan metnini ve ilanda anılan mevzuat maddesini kontrol et. Kaynakların listesi yazının sonunda yer alır.