4/B Sözleşmeli Personel Nedir? 4/A ve İşçi Kadrosundan Farkı

4/B sözleşmeli personel, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlisidir. 4/A memur bir kadroya atanır, işçi ise İş Kanunu'na göre iş sözleşmesiyle çalışır; 4/B bu ikisinin arasında, kendine özgü kuralları olan ayrı bir istihdam şeklidir.

Bu rehber 657 sayılı Kanun'daki istihdam şekillerini, 4/B sözleşmeli personelin temel kurallarını, memur ve işçiyle farklarını ve bir ilanın hangi statüde alım yaptığını nasıl anlayacağını resmî metinlere dayanarak açıklar. Haklar ve yükümlülükler burada yalnız genel çerçevesiyle verilir; bir pozisyonun ayrıntılı koşulları ilan metninde ve hizmet sözleşmesinde yazar. Açık sözleşmeli ilanları sözleşmeli personel alımı sayfasında görebilirsin.

657 sayılı Kanun'a göre istihdam şekilleri

657 sayılı Kanun'un 4. maddesi, kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceğini söyler. 5. madde de bu Kanuna tabi kurumların, dördüncü maddedeki istihdam şekilleri dışında personel çalıştıramayacağını belirtir.

4/C fıkrasının kaldırılmasıyla birlikte, özelleştirme uygulamaları nedeniyle iş sözleşmesi feshedilen ve diğer kamu kurumlarına nakil hakkı bulunmayan personelin, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar 4/B fıkrası kapsamında istihdam edilebileceği hükmü 4/B'ye eklendi. Bu nedenle bugün ilanlarda 4/C ifadesine rastlaman beklenmez.

4/A memur nedir?

657 sayılı Kanun'un 4/A fıkrasına göre, mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini yürütmekle görevlendirilenler memur sayılır. Memur, kurumun kadro cetvelindeki bir kadroya atanır.

Memurluğa alınacaklarda 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki genel ve özel şartlar aranır. Genel şartlar arasında Türk vatandaşı olmak, yaş ve öğrenim şartlarını taşımak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, belirli suçlardan mahkûm olmamak ve askerlik durumu yer alır. İlk defa atamada B grubu kadrolar için ÖSYM yerleştirmesi veya kurumların KPSS'ye dayalı alımı, A grubu kadrolar için kurumun giriş sınavı kullanılır (Genel Yönetmelik md. 2, 12 ve 22). Yaş ve askerlik şartının ilanda nasıl okunacağını yaş sınırı ve askerlik şartı rehberinde anlattık.

4/B sözleşmeli personel nedir?

657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrası sözleşmeli personeli, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri olarak tanımlar. Kanun bu istihdamı ilke olarak kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarındaki önemli projeler için zaruri ve istisnai hâllere münhasır, özel bir meslek bilgisi ve ihtisası gerektiren geçici işlerle sınırlar; 2023'te eklenen bir hüküm ise Cumhurbaşkanınca belirlenecek unvanlarda bu geçicilik şartını kaldırmıştır (aşağıda). Bu esas ve usuller Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da yer alır.

Esaslardan öne çıkan genel kurallar şunlardır:

• Sözleşme süresi: Sözleşme süreleri mali yılla sınırlıdır; hizmet sözleşmesi örneği Cumhurbaşkanlığınca vize edilir (md. 5).
• Pozisyon unvanları: Sözleşmeli personel pozisyon unvanları ve asgari nitelikleri Esaslara ekli 4 sayılı cetvelde yer alır. Kurumlar bu asgari niteliklere hizmetin gereği ilave nitelikler ekleyebilir (md. 15).
• Aranan şartlar: Kurumun özel koşullarının yanı sıra 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendinin (4), (5), (6) ve (7) numaralı alt bentlerindeki koşullar aranır (md. 12; Esaslarda ayrıca sayılan (8) numaralı alt bent Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli kararıyla iptal edilmiştir). Özel kanunlardaki istisnalar dışında 65 yaşını bitirmiş olanlar sözleşmeli olarak çalıştırılamaz.
• Görev yeri: Personel sözleşmesinde belirtilen görev yeri dışında ve sözleşmesindeki görev dışında başka bir işte çalıştırılamaz (md. 4 ve 6).
• Ek iş: Sözleşmeli personel, sayılan istisnalar dışında dışarıda kazanç getirici başka bir iş yapamaz (md. 8).
• Çalışma saatleri: Kural olarak Devlet memurları için belirlenen çalışma saat ve süreleri sözleşmeli personel için de uygulanır (md. 13).
• Disiplin: 657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrasına 2023'te eklenen hükme göre sözleşmeli personelin disiplin işlerinde Devlet memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır. Kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü ceza gerektiren hâllerde ise disiplin kurulu kararıyla sözleşmeye son verilir.

Sözleşmeli personel nasıl alınır?

Esasların ek 2. maddesine göre kurumlar 4/B sözleşmeli personeli şu yöntemlerden biriyle alır:

1. ÖSYM'nin KPSS (B) grubu puan sıralamasına göre doğrudan yaptığı merkezi yerleştirme.
2. Yazılı veya sözlü sınav yapılmaksızın, KPSS (B) grubu puan sıralamasına göre kurumun yaptığı yerleştirme.
3. Esaslara ekli 3 sayılı cetveldeki unvanlarda, KPSS (B) grubu puan sırasına göre her unvan için boş pozisyon sayısının on katına kadar adayın katıldığı yazılı ve/veya sözlü sınav.
4. ÖSYM'nin Genel Yönetmelik çerçevesinde yaptığı merkezi yerleştirme.

Merkezi yerleştirme dışındaki alımlarda kurum, pozisyon unvan ve sayısını, aranan nitelikleri, yerleştirme usulünü ve sınav bilgilerini yerleştirme veya sınav tarihinden en az on beş gün önce ilan eder. Esaslar bazı kurum ve unvanlar için ayrı alım kuralları ve 1 sayılı cetvelde sınav şartı aranmayan unvanlar da öngörür. Belediyelerin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesine göre çalıştıracağı sözleşmeli personelin hizmete alınmasında ise ek 2. madde uygulanmaz. Bu farkları belediye ve üniversite ilanları rehberinde ayrıca ele aldık.

Hangi puan türünün kullanıldığını KPSS puan türleri rehberinde anlattık: kural olarak lisans için P3, ön lisans için P93, ortaöğretim için P94.

İzin ve iş sonu tazminatı

Esaslar sözleşmeli personelin izinlerini ayrıca düzenler. 9. maddeye göre kamu kurumlarında geçen hizmet süresi bir yıldan on yıla kadar olana yirmi gün, on yıldan fazla olana otuz gün ücretli yıllık izin verilir. Aynı madde doğum, süt, mazeret ve refakat izinlerini de düzenler; örneğin 8 Mayıs 2026 tarihli değişiklikle sözleşmeli kadın personelin ücretli doğum izni doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört hafta olarak belirlendi. Esasların 22 Ocak 2026'da eklenen ek 10. maddesine göre memurların doğum veya evlat edinme sonrası yarım zamanlı çalışma hakkına ilişkin hükümler de sözleşmeli personele kıyasen uygulanır; Cumhurbaşkanlığı bu haktan yararlanamayacak unvan veya kurumları belirleyebilir.

1. madde, kesintisiz en az iki hizmet yılını tamamlayan sözleşmeli personele, sözleşmenin belirli nedenlerle sona ermesi hâlinde iş sonu tazminatı ödenmesini düzenler. Sayılan nedenler arasında emeklilik veya malullük aylığı bağlanması, hizmete gerek kalmadığı için sözleşmenin feshedilmesi veya yenilenmemesi ve ölüm bulunur. Sözleşme koşullarına uyulmaması nedeniyle kurumca feshedilen sözleşmelerde iş sonu tazminatı ödenmez. Ücret ise pozisyon unvanı, unvanın eğitim düzeyi ve aynı unvanda geçen hizmet süresi dikkate alınarak belirlenir (md. 3); tutarlar bu rehberin konusu değildir.

Yer değişikliği ve sözleşmenin sona ermesi

• Kurumlar arası geçiş: Esasların ek 3. maddesine göre sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz. Kurum içi yer değişikliği ise sayılan hâllerde mümkündür: karşılıklı yer değişikliği ve eş durumunda pozisyonun vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olmak gerekir; sağlık, can güvenliği, eşin şehit olması veya vefatı gibi hâllerde ise geçilecek birimde aynı unvanda boş pozisyon bulunması aranır.
• Unvan değişikliği: Yeni pozisyon için öngörülen ilk defa hizmete alınma prosedürüne uyulması kaydıyla mümkündür (ek 4. madde).
• Fesih ve bir yıl kuralı: 657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrasına göre sözleşmesi hizmet sözleşmesi esaslarına aykırılık nedeniyle kurumca feshedilen, sözleşme dönemi içinde Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen istisnalar dışında sözleşmeyi tek taraflı fesheden veya sözleşmeyi yenilemeyen personel, fesih tarihinden ya da sözleşmenin bitiminden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemez. Esasların ek 1. maddesi, kısmi zamanlı veya proje süresiyle sınırlı çalışırken sözleşmesini tek taraflı feshedenler gibi, bir yıllık süre şartına tabi olmadan yeniden istihdam edilebilecek durumları sayar.
• Fesih hâlleri: Esasların ek 6. maddesi kurumun sözleşmeyi tek taraflı feshedeceği hâlleri sayar; personel de bir ay önceden haber vermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir.

Üç yıl sonra memur kadrosuna atanma

19 Ocak 2023 tarihli 7433 sayılı Kanun'la 657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrasına yeni bir paragraf eklendi. Buna göre Cumhurbaşkanınca belirlenecek pozisyon unvanlarında, işin geçici olması şartı aranmaksızın sözleşmeli personel istihdam edilebilir. Bu kapsamda aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar, bu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talepte bulunurlarsa bulundukları yerde aynı unvanlı memur kadrolarına atanır. Bu personel can güvenliği ve sağlık sebepleri hariç üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz; memur kadrosuna atananlar aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar.

Bu kural, Cumhurbaşkanınca belirlenen pozisyon unvanlarında bu kapsamda istihdam edilenler için geçerlidir; her sözleşmeli ilanı için kendiliğinden geçerli sayma. Aynı Kanun'la eklenen geçici 48. madde ise 28 Kasım 2022 itibarıyla sözleşmeli pozisyonlarda çalışan ve şartları taşıyan personelin memur kadrolarına geçirilmesini düzenleyen, o tarihe bağlı bir geçiş hükmüdür.

İşçi kadrosu nedir?

657 sayılı Kanun'un 4/D fıkrasına göre işçiler iki gruptur: ilgili mevzuatına göre tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan sürekli işçiler ve mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan geçici işçiler. Fıkra, bunlar hakkında 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmayacağını açıkça söyler.

İşçilik ilişkisi 4857 sayılı İş Kanunu'na dayanır. İş Kanunu'nun 2. maddesine göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi işçidir; 11. madde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesini tanımlar. Kamu kurumlarının işçi ihtiyacı, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesine göre İŞKUR'dan talep edilir ve İŞKUR'un gönderdiği adaylar arasından karşılanır. Yönetmeliğin 10. maddesine göre ön lisans ve lisans düzeyindeki işçi talepleri kural olarak KPSS puanıyla (münhasıran engellilere ayrılan taleplerde EKPSS puanıyla), ortaöğretim ve daha alt düzeydeki talepler ile temizlik, güvenlik ve koruma gibi işlere ait talepler noter kurasıyla karşılanır. Açık işçi ilanlarını kamu işçi alımı sayfasında bulabilirsin.

4/A, 4/B ve işçi karşılaştırması

657 sayılı Kanun'un 1. maddesi, sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümlerin uygulanacağını söyler. Bu yüzden memurlara ilişkin her hükmün sözleşmeli personele de uygulandığını varsayma; hangi hükmün uygulandığını Kanun ve Esaslar belirler.

İlanda statü nasıl anlaşılır?

İlan metni statüyü genellikle ilk paragrafta ve pozisyon tablosunda belirtir. Şu ipuçlarına bak:

• 4/B sözleşmeli: "657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası", "Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ek 2 nci maddesi" ve "sözleşmeli personel pozisyonu" ifadeleri. Puan şartı genellikle "KPSS (B) grubu" diye yazılır.
• 4/A memur: "kadro", "memur kadrosu", "derece" ifadeleri ve A grubu ilanlarında giriş sınavı bilgisi. ÖSYM'nin merkezi yerleştirme kadroları tercih kılavuzunda yer alır.
• İşçi: "sürekli işçi", "geçici işçi", "İŞKUR", "4857 sayılı İş Kanunu" ifadeleri ve İŞKUR internet şubesinden başvuru.

Başka sözleşmeli statüler de vardır. Strateji ve Bütçe Başkanlığının Kamu İlan portalı arşivinde "4/B Sözleşmeli Personel" dışında "KİT Sözleşmeli Personel" ve "Kurumsal Sözleşmeli Personel" ayrı türler olarak listelenir. 375 sayılı KHK'nin ek 6. maddesine göre çalıştırılan sözleşmeli bilişim personeli de 4/B'den farklı kurallara tabidir; bu alımları KPSS şartsız personel alımı rehberinde anlattık. "Sözleşmeli" kelimesini gördüğünde ilanın dayandığı maddeyi ayrıca kontrol et.

KPSS Vakti ilan sayfalarında istihdam türü ayrı bir etiketle gösterilir. İstihdam türüne göre süzmek için sözleşmeli ilanlar, memur ilanları ve sürekli işçi ilanları listelerini kullanabilirsin. Bu etiketler ilan metninden çıkarılır; başvurudan önce resmî ilandaki ifadeyle karşılaştır.

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. İlanın dayandığı maddeyi bul: 657 sayılı Kanun'un 4/A, 4/B fıkrası mı, İş Kanunu mu, başka bir özel düzenleme mi?
2. Pozisyonun alım yöntemini oku: ÖSYM yerleştirmesi, KPSS sıralamasıyla yerleştirme veya sınav.
3. Öğrenim düzeyine uygun KPSS puan türünü ve ilanın kabul ettiği sınav yılını kontrol et.
4. Görev yerini not al. Sözleşmeli personel sözleşmesindeki görev yeri dışında çalıştırılamaz; kurumlar arası yer değişikliği de yapılamaz.
5. Daha önce bir sözleşmeli pozisyondan ayrıldıysan bir yıllık bekleme süresinin sana uygulanıp uygulanmadığını kontrol et.
6. İstenen belgeleri ilandan oku. Esasların ek 7. maddesine göre kimlik için T.C. kimlik numarası esas alınır; adres, adli sicil ve askerlik durumu için yazılı beyan alınır.
7. Başvuru yolunu ve son başvuru tarihini ilanın resmî metninden doğrula. İlanların nerede yayımlandığını kamu ilanları rehberinde anlattık.

Sık yapılan hatalar

• Her sözleşmeli ilanını 4/B sanmak: KİT sözleşmeli, kurumsal sözleşmeli ve sözleşmeli bilişim personeli gibi statüler farklı mevzuata tabidir.
• 4/B'yi işçi kadrosu sanmak: 657 sayılı Kanun 4/B personeli açıkça "işçi sayılmayan" kamu hizmeti görevlisi olarak tanımlar.
• Üç yıl kuralını her ilana uygulamak: Memur kadrosuna atanma hükmü, Cumhurbaşkanınca belirlenen pozisyon unvanlarında bu kapsamda istihdam edilenler içindir.
• Sözleşmeyi bırakıp hemen başka sözleşmeli pozisyona başvurmak: Sözleşmeyi dönem içinde tek taraflı feshedenler ve yenilemeyenler için, istisnalar dışında bir yıllık bekleme süresi vardır.
• Kurumlar arası geçiş beklemek: Esasların ek 3. maddesine göre sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz.

Sık sorulan sorular

4/B sözleşmeli personel memur mudur?

Hayır. 657 sayılı Kanun'a göre 4/B sözleşmeli personel, pozisyonda mali yılla sınırlı sözleşmeyle çalışan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlisidir; memur ise kadroya atanır. Bununla birlikte disiplin konusunda Devlet memurlarının tabi olduğu hükümler sözleşmeli personele de uygulanır ve çalışma saatleri kural olarak memurlarla aynıdır.

4/B'den 4/A memur kadrosuna geçiş var mı?

657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrasına 2023'te eklenen hükme göre, Cumhurbaşkanınca belirlenecek pozisyon unvanlarında bu kapsamda istihdam edilen ve aynı kurumda üç yılı tamamlayan sözleşmeli personel, otuz gün içinde talepte bulunursa bulunduğu yerde aynı unvanlı memur kadrosuna atanır. Bu kural her sözleşmeli pozisyon için kendiliğinden geçerli değildir; ilgili pozisyonun bu kapsamda olup olmadığını ilan ve sözleşme metninden kontrol et.

Sözleşmeli personel başka kuruma geçebilir mi?

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın ek 3. maddesine göre sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz. Kurum içi yer değişikliği ise karşılıklı yer değişikliği, eş durumu, sağlık ve can güvenliği gibi sayılan hâllerde mümkündür; karşılıklı yer değişikliği ve eş durumunda en az bir yıl fiilen çalışma şartı vardır.

4/C geçici personel hâlâ var mı?

657 sayılı Kanun'un 4/C fıkrası 2017'de 696 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırıldı ve bu düzenleme 7079 sayılı Kanunla aynen kabul edildi. Özelleştirme nedeniyle iş sözleşmesi feshedilen ve nakil hakkı bulunmayan personelin istihdamı 4/B fıkrasına taşındı.

Sözleşmeli personelin yıllık izni kaç gün?

Esasların 9. maddesine göre kamu kurumlarında geçen hizmet süresi bir yıldan on yıla kadar olana yirmi gün, on yıldan fazla olana otuz gün ücretli yıllık izin verilir. Kullanılmayan izinler sözleşmenin devamı hâlinde sonraki sözleşme döneminde kullanılabilir.

Güncellik notu

Bu rehber 27 Ekim 2026 itibarıyla Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki işlenmiş metinlere göre hazırlandı: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar (1 Ekim 2026 tarihli değişikliğe kadar işlenmiş metin), 4857 sayılı İş Kanunu, İşçi Alım Yönetmeliği ve Genel Yönetmelik. Sözleşmeli personel esasları sık değişir; başvurmadan önce ilanın resmî metnini ve güncel mevzuatı kontrol et.